Boodschap
Wie ben ik en wat is mijn reis?
door Patrick Gerola
Geboren in het hart van Brussel op 28 juni 1959, ademde ik kunst vanaf mijn eerste dagen. Schilderen werd mijn hele leven, een erfenis van mijn moeder Irène, dichteres en schilderes, die mij al vroeg in deze wereld inwijdde. Mooi en inspirerend, creëerde ze niet alleen maar poseerde ook voor vele kunstenaars, waaronder Léon Pringels, professor aan de Academie voor Schone Kunsten in Sint-Gillis.
Als kind zwierf ik vaak door de Marollen, waar de schaduw van Pieter Breughel nog hing. Onder begeleiding van Agnès Dekrom, mijn lerares, verdiepte ik me in het werk van deze meester die me snel fascineerde. Samen wandelden we in het platteland van Vlazendaal, nabij Brussel, in de voetsporen van de kunstenaar, terwijl we de landschappen bewonderden die hij met zoveel finesse had vereeuwigd.
Op regenachtige zondagen maakte ik gebruik van de gratis toegang tot het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten om me onder te dompelen in de werken die er huisden, waarbij ik vooral vertoefde voor Breughels schilderijen, waarvan ik alle mysteries probeerde te ontrafelen.
Mijn pad was uitgestippeld. Ik trad vanzelfsprekend toe tot de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, in de klas van Marianne Dock, om mijn opleiding te vervolmaken.
Toen kwam 1981. Bij het bijwonen van een opvoering van “Assepoester” in de Muntschouwburg werd ik getroffen door een artistieke bliksem. Ik voegde me bij “Mudra”, de balletschool van Maurice Béjart, als scenograaf. Daar ontdekte ik een driedimensionaal universum waar dans, muziek en schilderkunst samenkwamen, en werkte ik samen met Micha Van Hoecke, directeur van de school en choreograaf van het gezelschap “L’Ensemble”.
In 1983 vertrok ik naar Japan met een Japanse danseres van dit gezelschap. Deze reis, gepland voor enkele maanden, confronteerde me met een fascinerende wereld, radicaal anders dan wat ik altijd had gekend. Ik voelde me alsof ik “door de spiegel” was gestapt.
Daar ontmoette ik Tomomi, een Japanse lyrische kunstenares die mijn vrouw werd. Tokio en zijn frenetische ritme zijn al meer dan veertig jaar mijn thuishaven, met een intermezzo van twaalf jaar in Kamakura, een historisch dorp aan de rand van de hoofdstad.
Vandaag zet ik mijn carrière als schilder voort in Japan, met korte terugkeren naar België, langs het kanaal van Damme waar ik een ankerpunt behoud. Mijn leven ontvouwt zich zo, uitsluitend geleid door mijn gevoeligheid en gevoelens.
Ik schilder... maar hoe?
Mijn techniek verbijstert soms! Ik maak mijn kleuren van pigmenten die worden gebruikt in de traditionele Japanse “Nihonga” schilderkunst, gemengd met boomhars volgens mijn eigen formule. Deze methode geeft mijn tinten een unieke transparantie en opvallende vitaliteit.
Deze aanpak is niet nieuw: de eerste grotkunstenaars gebruikten het al, door hun kleuren te maken van klei, planten en natuurlijke elementen. Ze schilderden op vochtige muren en droogden hun werken met fakkels – een techniek bekend als “Al Fresco”.
Deze methode was verdwenen omdat kleuren net vóór gebruik moesten worden bereid en varieerden met de seizoenen. Herontdekt in de 19e eeuw en nieuw leven ingeblazen door Italiaanse kunstscholen, was het mijn oudere broer Jean-Marie, ook een schilder die in Italië woont, die het aan mij doorgaf.
Mijn samenwerking met de danswereld beïnvloedt diepgaand mijn manier van schilderen. Elke beweging, geritmeerd door muziek, leidt mijn penseel op het doek. Het vibreert en danst als in een choreografie, waarbij elk schilderij wordt getransformeerd tot een scène uit een voorstelling.
Ik put ook inspiratie uit het “clair-obscur” dat Caravaggio zo dierbaar was. Hij schilderde bij kaarslicht om de kleuren beter te beheersen in de schaduwen. Werken in deze bijna-duisternis genereert veel lumineuzer tinten dan de vaak saaie die worden geproduceerd in met licht overgoten studio’s. Mijn kleuren domineren het doek!
Neem mijn schilderij “Schepping”: een veld klaprozen gebaad in zonlicht waar je de warmte en vitaliteit van elke bloem kunt voelen. Aan de horizon versmelt een kobaltblauwe hemel met de zee, wat vrijheid en hoop oproept. Elke bloem zingt en danst in een visueel concert. De lijnen schetsen soms violen, soms bajonetten die in de verte verdwijnen…
In “Maanlicht” verschijnt hetzelfde landschap onder nachtlicht. De bloemen worden blauw terwijl de hemel bij zonsondergang opvlamt met een felrood. Een demonstratie dat de kleuren van dezelfde plaats op elk moment metamorfoseren volgens het spel van het licht.
En wat te denken van mijn reuzen “Manneken-Pis” die in mijn werken verschijnen? Waarom sommige van mijn schilderijen transponeren op deze beelden van 2,20 meter?
Als kind ontmoette ik toeristen die verrast waren door de kleine omvang (62 cm) van het beroemde Brusselse symbool. Ik besloot hen een versie aan te bieden die aan hun verwachtingen voldeed! Deze levende schilderijen zijn een vriendelijk en populair eerbetoon aan mijn land van herkomst, een getrouwe oproeping van mijn wortels.
Mijn kunst weerspiegelt mijn filosofie
De relatie tussen natuur en mensheid onthult soms momenten waarop bomen hun emoties lijken te delen met ons. Deze ervaring transformeert diepgaand degenen die het meemaken.
Mijn inspiraties ontspringen direct uit de natuur en haar licht. Ze materialiseren zich in mijn doeken als bewegingen, geluiden en kleuren. Men moet de sfeer vangen, luisteren naar de vogels, de streling van de wind voelen, schilderen met hart en ziel. Een landschap weergeven zoals men het voelt, zonder beïnvloed te worden door trends en artistieke stromingen die te vaak worden gedicteerd door de kunstmarkt.
Hedendaagse kunst volgt twee verschillende paden: de ene creëert op fundamenten verankerd in traditie, de andere zoekt conventies te doorbreken zonder acht te slaan op vormen en kleuren.
Ik geloof dat kunst die tot het verleden heeft behoord een toekomst heeft. De kunst van het heden bestaat slechts in het moment en verdwijnt ermee. Ooit waren kunstenaars ambachtslieden die niet bedrogen. Een landschap of portret werd geschilderd, en het resultaat moest voor zichzelf spreken.
Vandaag overtuigt de kunstmarkt ons vaak dat kunst complex is om te begrijpen. Toch kan iedereen, geconfronteerd met een landschap, oordelen of ze het mooi vinden. Net als bij voedsel: we waarderen het… of niet! Kunst wordt gevoeld met het hart en de zintuigen. We houden ervan… of niet!
Schilderen impliceert grote verantwoordelijkheid. We projecteren onze energie in het leven van anderen door onze gevoelens. Daarom is harmonie met jezelf essentieel.
Vormen en kleuren zijn remedies om het leven te verfraaien. In onze moderne wereld waar we steeds minder de natuur aanschouwen, wordt het noodzakelijk om schadelijke golven te neutraliseren, positieve te absorberen en onze relatie met de wereld te humaniseren.
Dat is mijn filosofie.
En de blik van anderen?
Wat mijn werk het meest voedt, is de blik van anderen – hun getuigenissen, hun brieven na een tentoonstelling.
Soms ontmoet ik mensen die beeldende kunst nooit eerder had geraakt. Later leer ik dat ze de behoefte voelden om andere werken, andere schilders, andere tentoonstellingen te ontdekken.
Is er voor een kunstenaar een mooiere erkenning?
Een schilderij kan geluk of sereniteit overbrengen. Het kan ook het lijden van zijn schepper onthullen. Authenticiteit is cruciaal, en het publiek beseft dit altijd.
Zich hiervan bewust worden vormt een van de sleutels tot succes.